تصویربرداری مغزی نشان می دهد رفتارهای پرخطر می توانند مسری باشند

چرا گاهی تصمیم می گیریم خطر کنیم و گاهی این کار را نمی کنیم؟ در مطالعه ای جدید، محققان موسسه تکنولوژی کالیفرنیا مکانیزم های عصبی یکی از توضیحات احتمالی را بررسی کرده اند: اثر واگیردار رفتارهای پرخطر. کار این پژوهشگران در نشریه Proceedings of National Academy of Sciences منتشر شده است. در مطالعه ای که توسط جان اودوهرتی، استاد روانشناسی و رئیس مرکز تصویربرداری مغز کلتک هدایت شده است، 24 آزمودنی متناوبا در سه آزمایش شرکت کردند: یک آزمایش به نام "خود" که آزمودنی ها می توانند انتخاب کنند 10 دلار تضمین شده را دریافت کنند یا قماری خطرناک کنند که پرداخت نهایی آن بیشتر از این ده دلار است؛ یک آزمایش به نام "مشاهده" که آزمودنی ها در آن یک نفر که رفتار خطرپذیر داشت مشاهده می کردند و به آزمودنی ها اجازه می داد ببینند آن فرد چندبار خطر می کند؛ و آزمونی به نام "پیش بینی" که در آن از آزمودنی ها خواسته می شد تمایلات ریسک پذیری فردی که مشاهده کرده اند را پیش بینی کنند و برای پیش بینی درست مقداری پول دریافت کنند. در این آزمونها آزمودنی ها نتایج قمار را نمی‌دیدند تا آنها را یاد نگیرند.

محققان متوجه شدند زمانی که آزمودنی ها در آزمایش قبلی از نوع "مشاهده" فردی با تصمیم گیری های مخاطره آمیز را می دیدند، بیشتر احتمال داشت در آزمون "خود" برای پول بیشتر خطر کنند. محققان همچنین دریافتند بعد از اینکه آزمودنی ها رفتار کسی را مشاهده می کردند، تمایلات آنها بازتابی از رفتارهای خطرناک یا رفتارهای مربوط به پرهیز از خطرِ کسی که دیده بودند بود؛ اثری که به "سرایت" معروف است. شینسوک سوزوکی، محقق پست دکتری علوم اعصاب و نویسنده ارشد مقاله می گوید: "با مشاهده دیگرانی که رفتار خطرپذیر یا الگوی پرهیز از خطر دارند، ما هم در برابر رفتار خطرناک کمتر یا بیشتر آسیب پذیر می شویم."

با ترکیب مدلسازی محاسباتی داده های به دست آمده از آزمایش "خود" و داده های fMRI پژوهشگران منطقه ای از مغز به نام هسته دمی را شناسایی کردند که به درجه خطرکردن در قمار مرتبط است. به عنوان مثال، قمار پرخطرتر به فعالیت بیشتر در هسته دمی می‌انجامید. به علاوه، هرچه بیشتر احتمال داشت آزمودنی خطر کند حساسیت هسته دمی به خطر بیشتر بود. سوزوکی می گوید: "این نشان داد که علاوه بر تغییر رفتاری، پردازش عصبیِ خطر در هسته دمی نیز تغییر می کند. همچنین، پاسخ های رفتاری و عصبی به خطر کردن از طریق مشاهده منفعلانه رفتار دیگران نیز رخ می دهد."

آزمون‌های رفتاری "پیش بینی" برای این طراحی شده بود که ببینند آیا آزمودنی ها می توانند تمایلات خطر پذیری دیگران را یاد گرفته و پیش بینی کنند یا خیر. محققان متوجه شدند آزمودنی ها می توانند این تمایلات را به درستی پیش بینی کنند؛ خصوصا اگر ریسک پذیری آزمودنی ها بازتایی بود از آنچه مشاهده می‌کردند، فرآیند یادگیری سریع تر اتفاق می افتاد. علاوه بر این، داده های به دست آمده از fMRI در حین آزمون "مشاهده" نشان داد زمانی که آزمودنی ها نگرش دیگران نسبت به خطر را یاد می گیرند بخشی از مغز به نام قشر پیش پیشانی خلفی-جانبی (dorsolateral prefrontal cortex-dlPFC) فعال است.

این محققان همچنین دریافتند آزمودنی ها در ارتباطات کارکردی بین هسته دمی و dlPFC تفاوت دارند که به قدرت اثر سرایت مرتبط است- و این بدین معنی است که این دو منطقه با هم کار می کنند تا فرد را در برابر اثر مسری رفتارهای خطرپذیر مقاوم تر یا آسیب پذیرتر کنند. این پژوهش توضیحی فراهم می کند که چگونه رفتارهای خطرپذیری ما می تواند به سادگی تحت تاثیر دیگران قرار بگیرد. سوزوکی می گوید این مطالعه اولین مطالعه‌ای است که نشان می دهد پاسخ سیستم عصبی به خطر در واکنش به رفتار خطرپذیر تغییر می کند.