خروج قطار تفکر از ریل؟ سیستم توقف مغزی شاید مشکل داشته باشد

آیا تا به حال این تجربه را داشته اید که در آستانه گفتن چیزی تلفن زنگ بزند؟ بعد از آن فراموش کردید داشتید چه می گفتید؟ مطالعه ای پیرامون فعالیت الکتریکی مغز توضیح می دهد چطور این اتفاق می افتد.
این مطالعه که در Nature Communications منتشر شده است کاری است از آزمایشگاه آدام آرون، نوروساینتیست دانشگاه کالیفرنیا در سن دیگو که با همکاری پژوهشگرانی از دانشگاه آکسفورد و به سرپرستی نویسنده اول مقاله، جان وسل، محقق پست دکتری در آزمایشگاه آرون انجام شده است. این محققان پیشنهاد می کنند همان سیستم مغزی که در مختل کردن حرکات بدن درگیر است در فرآیندهای شناختی هم تداخل ایجاد می کند – در مثال تلفن، قطار تفکر را از ریل خارج می کند.
آرون، استاد روانشناسی در دانشگاه سن دیگو و وسل که اینک استاد روانشناسی و نورولوژی در دانشگاه آیووا است می گویند یافته‌های آنها می تواند بینش جدیدی درباره بیماری پارکینسون فراهم کند. این بیماری می تواند باعث لرزش در عضلات و کند کردن حرکات و بیانات چهره ای شود. به نظر می رسد بیماران پارکینسون قطب مخالف آنهایی باشند که حواسشان پرت می شود و معمولا جریان فکری چنان پایداری دارند که تداخل در آن دشوار به نظر می رسد. آرون می گوید همان سیستم مغزی که باعث توقف زیاد حرکات در این بیماران می شود احتمالا آنها را بیش از حد متمرکز می کند.
این مطالعه به صورت خاص بر یک بخش از سیستم توقف مغز تمرکز می کند – هسته زیرتالاموسی (subthalamus nucleus-STN). این هسته مجموعه ای از نورون های پر تراکم شبیه لنز در میان مغز و بخشی از سیستم هسته های قاعده است.

پژوهش های پیشین آرون و همکارانش نشان داده بود زمانی که نیاز به توقف است STN درگیر می شود. آرون می گوید به صورت خاص زمانی که "توقفی عمده" در کار است STN اهمیت دارد. توقف عمده تکان خوردن کل بدن است که زمانی که مثلا در حال ورود به آسانسور هستیم و ناگهان می بینیم شخصی دقیقا در طرف دیگر در ایستاده است کار می کند.
این پژوهش سیگنال های مغزی 20 فرد سالم و نیز سیگنال های به دست آمده از الکترود های کاشته شده در بخش STN مغز 7 بیمار مبتلا به پارکینسون را مورد تحلیل قرار داد. (STN منطقه هدف اصلی در تحریک مغزی عمیق در درمان پارکینسون است.)
به همه آزمودنی ها یک تکلیف حافظه کاری داده شد. از آزمودنی ها خواسته شد در هر کوشش زنجیره ای از حروف را به خاطر بسپارند و سپس به یاد آورند. اغلب اوقات، زمانی که آزمودنی ها حروف را در ذهن داشتند، یک صدای ساده پخش می شد. در برخی از کوشش ها این صدا با بخشی از صدای یک پرنده جایگزین می شد که گرچه به اندازه "بنگ" شوکه کننده نبود اما به اندازه صدای زنگ تلفن ناگهانی غافلگیر کننده و غیر منتظره بود. فعالیت مغز آزمودنی ها و نیز دقت آنها در به خاطر آوردن حروف ثبت می شد.
نویسندگان مقاله می گویند نتایج نشان می دهد وقایع غیرمنتظره نشانه های مغزی مشابهی با توقف کامل بدن دارند. این وقایع STN را درگیر می کردند. و هر چه STN بیشتر فعال بود – یا در واقع هرچه این بخش از مغز بیشتر به صداهای غیرمنتظره واکنش نشان می داد – حافظه کاری آزمودنی ها بیشتر تحت تاثیر قرار می گرفت و بیشتر آنچه را قرار بود در ذهن نگه دارند از یاد می بردند.
وسل می گوید: تا اینجا نشان داده ایم که وقایع غیرمنتظره سیستم مغزی ای را درگیر می کند که برای توقف فعالانه اعمال از آن استفاده می کنیم؛ سیستمی که به نظر می رسد درجه ای که وقایع غافلگیر کننده بر قطار افکار ما اثر می گذارد را تحت تاثیر قرار می دهد.
آرون می گوید: به نظر می رسد یک واقعه غیرمنتظره آنچه به آن فکر می کردیم را پاک می کند. ایده جدید این است که مکانیزم مغزی توقف که در متوقف کردن آنچه با بدن انجام می دهید درگیر است مسئول تداخل در افکار ما نیز هست."
آرون معتقد است یک خط تحقیقاتی ممکن برای پژوهش های بعدی این است که ببینیم STN و مدار مرتبط با آن چه نقشی در شرایط مرتبط با حواسپرتی مثل اختلال بیش فعالی نقص توجه دارد. این نظریه بیشتر گمانه زنی است ولی بررسی اینکه STN در ADHD بیشتر فعال است یا خیر می تواند بسیار نتیجه بخش باشد.
وسل اضافه می کند: این موضوع هم بسیار جالب است که ببینیم آیا همین سیستم می تواند به شکل عمدی و فعالانه برای تداخل در افکار مزاحم مورد استفاده قرار بگیرد یا خیر."

محققان می گویند اگر پژوهش های بعدی ارتباط STN و از دست رفتن قطار تفکر در پی یک اتفاق غیرمنتظره را تائید کند، نشان دهنده یک خصیصه انطباقی مغز است که در گذشته با آن تکامل یافته ایم تا فرآیندهای شناختی را پاک کنیم و بر چیزی جدید تمرکز کنیم. آرون مثال می زند: در حالی که در حال خیالبافی در مورد درست کردن غذا هستید ناگهان صدای خش خشی در میان علف ها می شنوید. ناگهان متوقف می شوید و در حالی که تمرکز می کنید ببینید چه چیزی در میان علف هاست افکار مرتبط با غذا فراموش می شود. در این مورد خوب است که آنچه در موردش فکر می کردید را فراموش کنید.