حافظه بلندمدت: راهکارهایی برای آموزش مجازی

 

این مقاله یکی از مقالات مجموعه" آموزه های شناختی برای آموزش در دنیای مجازی" است.

 

در بسیاری از مواقع، با وجود اینکه مطالب و مباحث برای دانش آموزان توضیح داده می شود اما آن ها قادر به یادآوری مطالب نیستند. این مشکل را ما معلمان معمولاً به بدکارکردی حافظه دانش آموزان نسبت می دهیم. اگرچه حافظه تنها فرایند شناختی اثرگذار در یادگیری نیست، اما بدون عملکرد مناسب حافظه، یادگیری اتفاق نمی افتد. به عبارت دیگر، ارتقای حافظه دانش آموزان برای مطالب درسی تنها هدف تدریس نیست اما یک هدف مهم است. برای بعضی از ما معلمان به خاطر سپردن اطلاعات توسط دانش آموزان نقطه‌ مقابل استدلال و تفکر سطح بالاتر محسوب می شود، در حالی که چنین تصوری درست نیست. در واقع اطلاعات جدید بر پایه اطلاعات قبلی تفسیر و یادگرفته می شوند و هر تفکر سطح بالایی نیازمند بازیابی اطلاعات مرتبط از حافظه است.

 

شرایط آموزش مجازی ابزارهایی را که ما معلمان با آن ها از به یاد سپاری اطلاعات توسط دانش آموزان اطمینان حاصل می کردیم و یا روش های ما برای بهبود به یاد سپاری اطلاعات را تحت تأثیر قرار داده و نگرانی هایی ایجاد کرده است. در این مطلب قصد داریم به مرور مطالبی بپردازیم که می توانند در طراحی آموزش های مجازی برای بهبود حافظه مؤثر باشند.

 

 اثر آزمون[1] (استفاده از فعالیت های شبه آزمون)[2]
مطالعات متعدد اثر آزمون دادن و پاسخ دادن به سؤالات را بر افزایش توانایی یادآوری بعدی اطلاعات نشان داده اند. این در حالی است که بسیاری از یادگیرندگان اثر آزمون را دست کم می گیرند و بیشتر بر مطالعه مجدد مطالب یادگیری تأکید دارند. آموزش های مجازی از برخی جهات امکان های بیشتری برای آزمون های متعدد به ما می دهند.

 

آزمون ها می توانند از شروع کلاس جدید، قبل از خواندن متن جدید و یا هر زمان دلخواه دیگری گرفته شوند. لازم نیست آزمون ها الزاماً شبیه به امتحانات حضوری باشند. آزمون ها می توانند بسیار کوتاه و حاوی تعداد بسیار معدودی سؤال باشند. نگران کپی کردن پاسخ سؤالات از روی منبع یا مشورت یادگیرندگان با یک دیگر نباشید. تلاش افراد برای پاسخگویی به سؤالات به هر گونه ای که باشد مؤثر خواهد بود. در واقع آزمون در این جا به عنوان بخشی از فرایند یادگیری و با هدف تحکیم حافظه انجام می شود.

 

در صورتی که بانکی از سؤالات برای خود ایجاد کنید و یا از بانک سؤالات موجود استفاده کنید این فرایند برای شما نیز آسان تر خواهد شد.

 

2.  اثر تمرین با فاصله[3]

به همه ما زمانی که دانش آموز یا دانشجو بوده ایم توصیه شده است که به جای خواندن مطالب به طور فشرده در شب امتحان در طول دوره آموزش مطالعه کنیم و ما هم اغلب این توصیه را به یادگیرندگان می کنیم، اما طراحی های آموزشی ما اغلب یادگیرندگان را به سمت مطالعه فشرده هدایت می کند. ابزارهای آموزش مجازی فرصت های خوبی برای مطالعه با فاصله ایجاد کرده است.

 

طراحی آموزشی با کمک ابزارهای آموزش مجازی می تواند به گونه ای باشد که یادگیرندگان در فواصل زمانی متفاوتی با مباحث مطرح شده در قالب آزمون های کوتاه و سریع، گفتگوهای کلاسی، متون خواندنی، پروژه های مرتبط و موارد مشابه رو به رو شوند.

 

به یاد داشته باشید، طراحی تمرین با فاصله باعث می شود که یادگیرندگان نیاز بالاتری به سازمان دهی داشته باشند. آن ها باید هر هفته برای چند سؤال آماده باشند، مرور کنند، چند تمرین از تکالیف قبلی انجام دهند و ... . بنابراین، فرصت هایی برای گفتگو در مورد نیازهای سازمان دهی یادگیرندگان فراهم کنید و به آن ها آموزش دهید چطور می توانند از پس سازمان دهی برآیند.

 

3. هدایت دانش آموزان برای پردازش های عمیق

در طراحی آموزشی می توان روش هایی را به کار برد که دانش آموزان ناچار به درگیری بیشتر و پردازش های عمیق تری شوند. یکی از این روش ها دادن نقش های متفاوت به یادگیرندگان است. برای مثال، از آن ها بخواهید تا در جریان یک بحث گروهی آغازگر و ادامه دهنده آن باشند یا جمع بندی کلی از بحث ارائه دهند. ارائه جمع بندی می تواند به شیوه های مختلفی صورت بگیرد؛ تولید یک نقشه مفهومی از مطالب آموخته شده، پیدا کردن کلیدواژه های درس و جمع بندی موضوع به کمک آن ها نمونه هایی از این روش ها است.

 

همچنین برای هدایت دانش آموزان به پردازش عمیق تر می توان از روش «ارجاع به خود» بهره گرفت. به طور کلی افراد اطلاعاتی را که به خودشان مربوط است راحت تر به خاطر می سپارند و به همین دلیل پیدا کردن ارتباط بین موضوعات درسی و زندگی افراد، می تواند به آن ها برای به خاطر سپردن این موضوعات کمک کند. برای کمک کردن به یادگیرندگان در این زمینه از آن ها بخواهید بگویند مطالب ارائه شده چه ارتباطی با آن ها و زندگی شان دارد.

 

4.  سازمان دهی و ایجاد ارتباط بین اطلاعات

ایجاد ارتباط بین اطلاعات جدید و دانش قبلی به سازمان دهی اطلاعات در حافظه و بهبود آن کمک زیادی می کند؛ از این رو، ارزیابی دانش قبلی دانش آموزان الزامی است. ما نیاز داریم به دقت دانش فعلی دانش آموزان را، که یا مبتنی بر تجربه های روزمره آن ها و یا مبتنی بر آموزش های قبلی است، بررسی کنیم. این بررسی باید به دانش آموزان نیز کمک کند دانش قبلی خود را آشکار کنند و از آن آگاه شوند. این آگاهی از طریق گفتگوهای گروهی، چه به صورت شفاهی و چه به صورت نوشتاری، ممکن است و می تواند فرایند طبقه بندی و سازمان دهی اطلاعات و در نهایت بهبود حافظه را تسهیل کند.

 

 منابع

 

Miller, Michelle D. (2014). Minds online. Harvard University Press

Foer, J. (2012). Moonwalking with Einstein: The art and science of remembering everything. Penguin


[1] Testing Effect
[2] Test-like Activities
[3] Spacing Effect