خودتنظیمی در آموزش های مجازی

 

این مقاله یکی از مقالات مجموعه" آموزه های شناختی برای آموزش در دنیای مجازی" است.

 

در خلال همه گیری و آموزش های مجازی، معلمان از روش های جدیدی برای آموزش استفاده کرده اند که شامل ضبط فیلم و صدا، تماس های آنلاین گروهی، فرستادن متن های خواندنی و سؤالات برای دانش آموزان و موارد مشابه می شود. از طرفی، به دلیل کمتر شدن ناخواسته تعاملات چهره به چهره دانش آموزان و معلمان، امکان بررسی حالات هیجانی و میزان فهم دانش آموزان توسط معلمان کمتر شده است. این موضوع با همه محدودیت هایی که ایجاد کرده است می تواند فرصتی برای ارتقای مهارت های خودتنظیمی در دانش آموزان باشد.

 

مهارت خودتنظیمی می تواند در حوزه های مختلفی، مانند تولید رفتار هدفمند، کنترل هیجان، مدیریت یادگیری و ...، به فرد کمک کند. خودتنظیمی در یادگیری، مهارتی است که بر بهبود رویکرد یادگیرندگان نسبت به اهداف و فرایند یادگیری، تلاش برای اقدامات هدفمند و ارزیابی عملکرد تمرکز دارد. این مهارت شامل توانایی یادگیرنده برای هدایت فرایندهای شناختی، فراشناختی و باورهای انگیزشی در جهت رسیدن به اهداف یادگیری است. مطالعات متعدد نشان می دهند یادگیرندگانی که در یادگیری خودتنظیمی دارند نه تنها از عملکرد تحصیلی بهتری برخوردارند، بلکه حتی بعد از پایان تحصیلات و ورود به دنیای کار همچنان یادگیرندگان مؤثری هستند.

 

در شرایط قرنطینه و آموزش مجازی، ضعف خودتنظیمی در دانش آموزان به اشکال مختلفی بر فرایند یادگیری تأثیر می گذارد. ممکن است بعضی از دانش آموزان به دلیل نداشتن درک مناسب از اهداف درس در مدیریت فرایند یادگیری خود به مشکل بربخورند. در عین حال حتی دانش آموزانی که به نظر می رسد مشکلی در این زمینه ندارند نیز با ارتقای این مهارت می توانند به طور فعالانه تری فرایند یادگیری خود را مدیریت کنند. ارزیابی دقیق این مهارت در دانش آموزان و کمک به آن ها برای بهبود آن می تواند تأثیر مثبتی بر آموزش مجازی بگذارد. برای این کار شناخت عملکرد خودتنظیمی ضرورت دارد.

 

خودتنظیمی مانند یک چرخه عمل می کند؛ به گونه‌ای که دانش آموزان برای تکلیفی برنامه ریزی می کنند، بر عملکرد خود نظارت می کنند و نتایج را بررسی می کنند. این چرخه ممکن است برای یک تکلیف بارها تکرار شود تا نتایج مطلوب به دست آید.

 

بر اساس یک مدل بسیار شناخته شده از خودتنظیمی (شانک و مولن، ۲۰۱۲؛ آشر و شانک، ۲۰۱۸)، دانش آموزان نیاز دارند طی سه مرحله مختلف در فرایندهای خودتنظیمی درگیر شوند: مرحله تفکر رو به جلو / برنامه ریزی، مرحله عملکرد / نظارت بر یادگیری، و مرحله خود - تأملی. معلمان در هر یک از این مراحل به شیوه های مختلفی می توانند به دانش آموزان در خلال آموزش های مجازی و استفاده از تکنولوژی کمک کنند.

 

ما در این جا یکی از این روش ها را بررسی می کنیم که کمک به خودتنظیمی دانش آموزان از طریق برانگیزاننده های کلامی است.

 

۱. مرحله تفکر روبه جلو / برنامه ریزی

 

این مرحله در ابتدای مرحله یادگیری است و باید بر موارد زیر متمرکز باشد:

 

فعال کردن دانش قبلی

وقتی در حال ضبط یک فیلم برای دانش آموزان هستید یا متنی خواندنی برای آن ها تدارک می بینید می توانید از طریق پرسیدن این که: «چه چیزی از قبل در مورد این موضوع می دانید؟» به فعال کردن دانش قبلی کمک کنید. اگر هنگام ضبط فیلم و در ابتدای آن این سؤال را می پرسید، کمی توقف کنید تا دانش آموزان فرصتی برای فکر کردن داشته باشند. در متن های خواندنی جای خالی برای پاسخ دانش آموزان قرار دهید و یا در آموزش های آنلاین فرصت دهید تا دانش آموزان پاسخ های خود را تایپ کنند و برای شما ارسال کنند.

 

انتخاب راهبرد یادگیری مناسب

در هر یک از شرایط قبلی (ضبط فیلم و ... ) از دانش آموزان بپرسید: «فکر می کنید برای یادگیری بهتر این مطلب چه کارهایی باید انجام بدهید؟» همچنین می توانید این کار را با جملات ناقص انجام دهید: «برای این که این مطالب را بهتر یاد بگیرم یک راهبرد خوب این است که .... »

 

یک تجربه: تفکر روبه جلو به کمک انجام آزمایش

خانم شهبازی- معلم علوم پایه‌ هفتم

 

"یکی از مهم ترین بخش های کلاس ما "مواجهه" نام دارد. در این بخش بچه ها در قالب یک آزمایش با یک پدیده مرتبط با موضوع درس مواجه می شوند و از این طریق سؤالاتی درباره آن موضوع مطرح می شود. در ادامه کلاس، کار اصلی این است که به کمک هم به این سؤالات پاسخ دهیم. در کلاس های مجازی عملا امکان انجام بسیاری از آزمایش ها نبود. برای همین پیش از کلاس، کاربرگی شامل شرح آزمایش و تعدادی سؤال درباره آن، در اختیار بچه ها قرار می گرفت. بچه ها باید قبل از کلاس آن آزمایش را انجام می دادند و کاربرگ را حل می کردند. این کار باعث می شد که بچه ها نسبت به اهداف کلاس در هر جلسه آگاهی اولیه ای داشته باشند و همچنین دانسته های گذشته خود درباره موضوع درس را مرور کنند."

 

۲. مرحله عملکرد/ نظارت

برانگیزاننده های کلامی برای سوق دادن دانش آموزان به نظارت بر عملکرد و یادگیریِ خود تقریباً باید در نیمه راه یادگیری ارائه شوند. هدف این کار کمک به دانش آموزان برای نظارت بر پیشرفت خود است. از دانش آموز بپرسید: «تا این جا چه چیزهایی یاد گرفته اید؟»؛ «آیا از راهبردهایی که فکر می‌کردید مؤثرند استفاده کردید؟»؛ «آیا راهبردها مؤثر بودند؟». نکته دیگری که از نظر عاطفی در این مرحله اهمیت دارد، ایجاد فضایی مساعد برای درخواست کمک از جانب دانش آموزان است. برای این کار می توان در خلال انجام فعالیت موقعیت هایی را برای طرح پرسش ها و اشکالات دانش آموزان در نظر گرفت.

 

۳. مرحله خود- تأملی

در پایان کار، دانش آموزان باید وارد فرایند تأمل بر یادگیری خود شوند. این کار می تواند با پرسیدن سؤالات مختلفی اتفاق بیفتد؛ مثلا: «اهدافی که ابتدای جلسه گذاشتیم را مرور کنید، فکر می کنید همه مطالبی که قرار بود یاد بگیرید را یاد گرفته اید؟» «آیا نیازی به مرور متون خواندنی یا از ابتدا دیدن همه یا بخشی از فیلم دارید؟»،«مشخص کنید کدام سؤال ها را به راحتی می توانید حل کنید و برای کدام یک از آن ها نیاز به کمک دارید؟»،« برای یادگیری سؤالاتی که در آن ها مشکل دارید چه برنامه ای دارید؟». همچنین در این مرحله، می توان دوباره توجه دانش آموزان را به اهداف ابتدایی درس جلب کرد و از آن ها خواست که ارتباط بین اهداف، راهبردهای به کار گرفته شده و نتایج پایانی را توضیح دهند.

 

منابع

 

GREENE, J. A., & SCHUNK, D. H. (2017). Handbook of Self-Regulation of Learning and Performance. Routledge