چگونه مغز عادت ها را ایجاد می کند و چگونه آنها را از بین می برد

مطالعه‌ای در علم اعصاب ترکیبات شیمیایی و راه های عصبی درگیر در جا به جا شدن بین رفتارهای عادتی و تصمیم گیر‌ی‌های سنجیده را شناسایی کرده است

همه عادت ها بد نیستند. برخی حتی ضروری‌اند. برای مثال، اینکه مسیر خانه را خودکار پیدا می‌کنیم یا بدون فکر کردن به تمام مراحل کار، دست‌های خود را می شویم چیز خوبی است. اما ناتوانی در تغییر از حالت رفتار عادتی به حالت رفتار سنجیده ممکن است زیربنای اعتیاد و اختلال وسواسی جبری باشد.

تیمی بین المللی از محققان با کار بر روی مدل حیوانی، نشان داده‌اند وقتی عادت‌ها کنترل رفتار را در دست می‌گیرند در مغز چه اتفاقی می‌افتد.

این مطالعه که در نشریه Neuron منتشر شده است؛ توسط کریستینا گرمل، استاد روانشناسی دانشگاه کالیفرنیا در سن دیگو هدایت شده است. گرمل این کار را در مقام محقق پست دکتری موسسه ملی سومصرف الکل وابسته به موسسه ملی سلامت آمریکا آغاز کرد. سایر نویسندگان ارشد مقاله روئی کوستا از شامپالیمو در لیسبون پرتغال و دوید لاوینگر از موسسه ملی سلامت هستند.

گرمل می‌گوید این مطالعه تاکنون محکم‌ترین شواهد را ارائه کرده که نشان می‌دهد مدارهای مغزی مرتبط با عادت و رفتار هدف‌گرا برای به دست گرفتن کنترل در قشر اوربیتوفرونتال، منطقه‌ای مرتبط با تصمیم گیری در مغز، با هم رقابت می‌کنند و مواد شیمیایی عصبی‌ای که اندوکانابینوئید نامیده می‌شوند، با ایفای نقشی شبیه ترمز روی مدارهای مرتبط با هدف به عادات اجازه می دهند کنترل را در دست بگیرند.

اندوکانابینوئید‌ها گروهی از مواد شیمیایی هستند که توسط انسان‌ها و دیگر حیوانات به شکل طبیعی تولید می‌شوند. گیرنده‌های اندوکانابینوئید در تمام بدن و مغز پیدا می‌شوند و سیستم اندوکانابینوئید در گستره‌ای از فرآیندهای فیزیولوژیک شامل اشتها، ادراک درد، خلق و حافظه درگیر است. این سیستم همچنین میانجی اثرات روانگردان کانابیس (ماری جوانا) است. کارهای پیشین گرمل و کوستا نشان داده بود که قشر اوربیتوفرونتال (OFC) منطقه مغزی مهمی در پخش اطلاعات مرتبط با رفتار هدف گرا است. آنها متوجه شدند که با افزایش برونداد نورون‌های OFC با تکنیکی به نام اپتوژنتیک رفتارهای هدف گرا افزایش پیدا می‌کند. در مقابل، زمانی که آنها با رویکردی شیمیایی فعالیت این ناحیه را کاهش دادند رفتارهای هدف گرا مختل شده و موش ها بر عادات خود تکیه کردند. گرمل می گوید: زمانی که OFC خاموش است عادت ها کنترل را در دست می‌گیرند.
از آنجایی که اندوکانابینوئیدها باعث کاهش فعالیت نورون‌ها می‌شوند در مطالعه حاضر، محققان این فرض را مطرح کردند که ممکن است اندوکانابینوئید فعالیت OFC را خاموش کرده یا آن را کاهش دهد و با این کار توانایی تغییر به سمت رفتارهای هدف گرا کاهش پیدا کند. آنها به صورت خاص بر نورون‌هایی متمرکز شدند که از OFC به جسم مخطط پشتی میانی (dorsomedial striatum) کشیده شده است.

آنها موش‌ها را در دو محیط متفاوت که از نظر رشد رفتارهای هدف گرا و رفتارهای عادتی متفاوت بودند برای فشار دادن اهرمی به منظور گرفتن جایزه غذایی مشابه آموزش دادند. موش‌های سالم، مثل انسان‌هایی که از اختلالات روانی رنج نمی‌برند، بین انجام عمل با استفاده از استراتژی‌های هدف گرا و انجام عمل با کمک استراتژی‌های عادتی جا به جا می‌شوند. با در نظر گرفتن مثال ذکر شده در مورد خانه، ما می توانیم به خانه رفتن خودکار را خاموش کنیم و هر زمان که لازم بود به مکان جدید یا متفاوتی برویم به رفتار هدف گرا رو بیاوریم.

پژوهشگران برای آزمودن فرضیه مطرح شده در مورد نقشی که اندوکانابینوئید‌ها ایفا می‌کنند یک گیرنده اندوکانابینوئید خاص که کانابینوئید مدل 1 یا CB1 نامیده می شود را از مسیر OFC به جسم مخطط حذف کردند. موش‌هایی که این گیرنده‌ها را نداشتند عادات جدید پیدا نکردند که نشان می‌دهد این مواد شیمیایی عصبی و مسیر ذکر شده نقشی کلیدی ایفا می کنند.
گرمل می‌گوید: "ما به تعادل بین رفتارهای هدف گرا و عادتی نیاز داریم. برای عملکرد روزانه باید قادر باشیم فعالیت‌های روتین را به سرعت و به شکل کارآمد انجام دهیم و عادات در خدمت این هدف هستند. با وجود این با شرایط متغیر نیز رو به رو می شویم و به توانایی از بین بردن عادات و روی آوردن به اعمال هدف گرا بر اساس اطلاعات به روز شده نیاز داریم و زمانی‌که نتوانیم چنین کنیم با پیامدهای ویران کننده‌ای مواجه خواهیم شد."

نویسنده مقاله می‌گوید این یافته‌ها هدف درمانی جدیدی برای افرادی که از اختلال وسواسی جبری یا اعتیاد رنج می‌برند پیشنهاد می‌کند. برای متوقف کردن تکیه بیش از حد بر عادات و بازگرداندن توانایی تغییر از عادت به رفتار هدف گرا درمان سیستم اندوکانابینوئید و در نتیجه کاهش کنترل عادت بر رفتار می‌‎تواند مفید باشد. درمان می‌تواند دارویی یا شامل درمان رفتاری باشد. پژوهش‌های بیشتری در این مورد نیاز است.