محققان حوزه علوم شناختی:مصرف مواد مخدر برکنش های مغزی فرد در زمان رانندگی تاثیر می‌گذارد

تاریخ : 1399/02/28

تعداد بازدید : 332

5 امتیاز از 5 رای

اجرای یک طرح پژوهشی تحت حمایت ستاد توسعه علوم و فن آوری های شناختی در دانشگاه فردوسی مشهد نشان می دهد که مصرف مواد مخدر برکنش های مغزی فرد در زمان رانندگی تاثیر می گذارد.

«دکترزهرا طبیبی» عضو هیات علمی دانشگاه فردوسی مشهد و مجری طرح پژوهشی "ادراک خطر و توجه دیداری افراد مبتلا به مصرف مواد مخدر از طریق ردیابی چشمی خطر در شبیه ساز رانندگی" می گوید: این طرح پژوهشی که با همکاری و مشارکت پنج محقق دانشگاهی انجام شده است، نشان می دهد که مصرف مواد بر کنش های مغز و ذهن فرد تاثیر می‌گذارد و قدرت فکر، توجه و تمرکز افراد را تخریب می‌کند.

 

وی افزود: بررسی‌ها حاکی از آن است که یکی از دلایل رانندگی ناایمن مصرف مواد مخدر می باشد و مطالعه‌ای از متهمان به حوادث رانندگی منجر به فوت در زندان های ایران، حاکی از آن است که بیش از پنجاه درصد آنها مصرف کننده مواد بودند.

 

وی با اشاره به اینکه راندن خودرو که مظهر توانایی، استقلال و رفاه در زندگی مدرن است، عاملی مهم در مرگ و میر و معلولیت ها نیز شده است. گفت: هدف از این پژوهش بررسی جنبه های شناختی رانندگی و اهمیت آن در ناایمنی ترافیک است.

 

مجری این طرح با بیان اینکه شناسائی افرادی که رانندگی پرخطر می‌کنند از اهداف روانشناسی حمل و نقل است   گفت : درکنار عامل جاده و وسیله نقلیه، رانندگی پرسرعت و عدم رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی و نبستن کمربند ایمنی از جمله عوامل انسانی تاثیرگذار بر بروز تصادفات و شدت عواقب آن بشمار می آید .

 

دکتر طبیبی افزود: در رانندگی علاوه بر مهارت های اولیه ، کنترل و راندن خودرو مستلزم مهارت های سطح بالاتر عقلانی مانند توانایی هایی حفظ و مدیریت سرعت مجاز، حفظ فاصله، حرکت بین خطوط، درک خطرات و توجه و تمرکز بر عمل رانندگی است.

 

وی اضافه کرد: احساس خطر به هنگام رانندگی ، مستلزم آگاهی و توجه کامل به محیط ترافیک است بطوری که راننده بتواند به موقع رفتارهای سایر کاربران، علایم و نشانه‌های موقعیتی بالقوه خطرزا درترافیک را ببیند و برای پیشگیری از حادثه در زمان مناسب عمل مناسب نماید؛ و از ترمز های ناگهانی و شدید، یا تغییر مسیرهای تند و برخورد پیشگیری نماید.در این پژوهش تاثیر مصرف دو نوع مواد محرک و رخوت­زا بر مهارت های رانندگی و نیز تاثیر توجه و ظرفیت ذهنی بر توانایی درک خطر در سه گروه از جمعیت آماری مورد بررسی و تحقیق قرار گرفت. به گفته دکتر طبیبی، دراین مطالعه 23 نفر مصرف‌کننده ماده مخدر رخوت­زا ، 27 نفر مصرف‌کننده ماده محرک و 25 نفر سالم شرکت کردند که در ابتدا، با شرکت‌کنندگان مصاحبه بالینی و تست ادرار برای تشخیص ماده غالبی مصرفی انجام شد و سپس شرکت‌کنندگان 15 دقیقه در شبیه‌ساز رانندگی کردند و توانایی آنها در درک خطرات ترافیکی سنجیده شد.

 

وی اضافه کرد: در حین این سنجش حرکات چشم آنها، اینکه به کجا و چگونه و به چه میزان نگاه می‌کنند، با دستگاه ردیاب چشمی ثبت شد و بعد از آن بزرگی ظرفیت شناختی‌این افراد با آزمون‌های استاندارد مورد سنجش قرار گرفت.

 

مجری این طرح پژوهشی می افزاید: یافته ‌های مطالعاتی نشان می دهد که افراد مصرف‌کننده مواد چه محرک و چه رخوت­زا رانندگی ناایمنی داشتند، اما عدم ایمنی رانندگی در گروه مصرف‌کنندگان محرک بدلیل توانایی ضعیف آنها در درک عناصر خطر موجود در موقعیت ترافیکی بیشتر بود؛ چراکه این افراد یا خطرات را متوجه نبودند، یا خیلی دیر متوجه خطرات می‌شدند که احتمال تصادف را افزایش می دهد. همچنین، این گروه از مصرف­کنندگان مواد محیط خطر را با دقت کمتری وارسی می‌کردند. یعنی نگاه آنها به محیط پیرامون محدودتر و کندتر بود.

 

وی اضافه کرد: علیرغم اینکه مصرف کنندگان مواد رخوت زا رانندگی ناایمن تری نسبت به افراد سالم داشتند، در پژوهش حاضر معلوم نشد چه مکانیسمهای ذهنی علت رانندگی ناایمن آنها است که مستلزم تحقیقات بعدی در این زمینه هست. 

 

وی تصریح کرد: یافته‌های پژوهش حاضر مشخص می کند که برای داشتن رانندگی خوب (بی خطر)، راننده باید نسبت به خطرات محتمل در محیط ترافیک به اندازه کافی آگاه باشد تا با رانندگی ایمن از برخورد پیشگیری نماید. همچنین در برنامه‌ریزی‌ها لزوم اهمیت دادن به تاثیر مصرف مواد بر مهارت های رانندگی و نهایتا سوانح ترافیکی مشخص می‌گردد.

 

عضو هیات علمی دانشگاه فردوسی مشهد گفت: در نتیجه این طرح پژوهشی در گام اول تدوین سیاستهایی برای ارزیابی مصرف مواد در هنگام ارائه گواهینامه رانندگی و در گام دوم ردیابی رانندگان مصرف‌کننده در سیستم حمل و نقل عمومی ضروری است و در مرحله بعد رانندگان مصرف‌کننده باید نسبت به تاثیر مواد بر مهارت های رانندگی‌شان آگاه شوند تا نسبت به تغییر رفتار خود در رانندگی اقدام نمایند. در نهایت، آموزش و تمرین درک خطرات ترافیکی برای ارتقاء و گسترش توانایی­های سطح بالاتر رانندگی ضروری است.

نظر شما